Pinarbasi Bolgesi'nde en eski yerlesim yeri olarak Ilica, Denirtas ve Uyukoren Koyleri secilmistir. Bu durum arkeolojik kazilar sonucu anlasilmistir. Zari (Pinarbasi) Bolgesi'nde Tekkesin, Domla ve Erkemle Koyleri de Romalilar ve Bizanslilar devrinde en kalabalik yerlesim yerleri olarak gorulmektedir. Ayrica Yamanlar Koyu sinirlari icindeki kaya mabetleri ve mezarlari da burada buyuk yerlesim merkezlerinin kuruldugunu kanitlamaktadir.

Arslan Heykeli, Kiz Heykeller, Yazili Taslar, Gavur Tasi, Yazili Tas, Alidanisment Turbesi ve Ilgarin Magarasi. Bunlardan Ilgarin Magarasi uzerinde son zamanlarda yapilan arastirmalar iyice yogunlasmistir. Ilgarin Magarasi Pinarbasi Ilcesi Sumenler Koyu sinirlari icerisindedir. Magaranin icinde 4 x 4 m. ebadinda bir oda vardir. Su havuzu, kerpic pisirme kuyusu mevcuttur. Ayrica yorede sayisiz mezar kalintilari mevcuttur. Serkun Yaylasi'nda, icinde zamanin yerlesim bolgesi oldugunu gozteren kalintilar mevcuttur.

Pinarbasi ilcemizden cikarilip, Kastamonu Arkeoloji Muzesi'nde bulunan tarihi eserlerin listesi soyledir"

Kastamonu Muzesi'ne teslim edilen bu eserlerin yapilan arkeolojik arastirma ve inceleme sonucu Roma ve Bizans donemine ait oldugu anlasilmistir.

COGRAFI DURUM
Dogusu Azdavay Ilcesi, batisi Bartin (Ulus) ilcesi, Karabuk (Eflani) ilcesi, kuzeyi Bartin (Kurcasile) ilcesi ve guneyi Kastamonu (Daday) ilcesi ile cevrili olup yuzolcumu 550km2dir. Rakimi ise 650 m.dir.

Pinarbasi ilcesi Azdavay ilcesine bagli bir koy durumunda iken 4.7.1987 tarihinde ilce olmustur.

EGITIM VE OGRETIM
Ilcemizde bulunan Sehit Ramazan Akkaya Ilkogretim Okulu ve Sehit Ayhan Sutcu Lisesi ogrencileri gerek ilce ve gerekse il capinda duzenlenen basta spor faaliyetleri olmak uzere kendi imkanlari dahilinde butun faaliyetlere katilmaktadir.

1995 - 1996 egitim-ogretim yilinda il duzeyinde yapilan Ataturk Kosusu'nda Sehit Ayhan Sutcu Lisesi ogrencileri takim halinde il birincisi, ayni donemde Kros yarismasinda ayni okul kiz ogrencileri il ikincisi olmuslardir.